Akustycznie poprawniejsze Dolby Surround Pro Logic ma szanse na szersze zaistnienie z Eclipsa Audio

 

 

Para stereofonicznych głośników uzupełniona przednim i tylnym to najbardziej praktyczne ustawienie dla przestrzennego odtwarzania muzyki w domu zgodnie z istniejącymi standardami Dolby. Na ilustracji powyżej widać, że Windows ma na takie ustawienie bardzo proste określenie przestrzenny. Wśród formatów Dolby jest to Pro Logic, który wprowadzono w 1987 roku 

Dekadę później pojawił się najbardziej popularny w handlu format 5.1. Powyżej na ilustracji z ustwieniem 5.1 Surround w Windows widać, że jest to połączenie kwadrofonii z Pro Logic oraz dodaniem subwoofera. Mało kto już pamieta, że pojawił się jako Dolby Pro Logic II. Jego dalsze rozszerzenia nazwano Dolby Pro Logic IIx, co zostało jeszcze mniej zapamiętane.

 W Warszawie podczas Audio Video Show 2025 zaprezentowano referencyjny zestaw Dolby Atmos 7.4.4 Jest o tym szerzej m. in. we wpisie Marantz z Japonii podtrzymuje z systemami wbudowanymi tradycje z USA, jak PC4uMusic w otwartej strukturze. Na zdjęciu powyżej widać, że w cyferkach chodziło o zaakcentowanie w tym zestawie 4 subwooferów. Użyty podczas tej prezentacji wzmacniacz Marantz AV 10 dostał marketingową nazwę Reference 15.4 Channel Balansed Procesor, a w opisach jest do tego jeszcze rozdzielanie na 9.4.6.

 

Mniejszy AV 20 z tylko 13.4  odznaczony został EISA Advar Best Product 2026-2027 Premium AV Preamplifirer. Występuje przy tym klasyfikacja 7.4.6.  Widać w tych róźnicach z nazwynictwem, że zainicjowany przez Dolby układ cyferek stał się już nieaktualny. Jest tylko dość podstawowe pytanie. Czy wyjścia dla subwoofera traktować jak indywidualne kanały z dźwiękiem? Z całą pewnością jest totalną abstrakcją w formacie nagrania.

Dolby Atmos zaprezentowany został w kwietniu 2012 roku i stał się przyczyną tej dezaktualizacji oznakowania, bo teoretycznie pozwala na przesyłanie do sal kinowych nieograniczonej liczby ścieżek audio, które są dynamicznie przekazywane do głośników w oparciu o możliwości kina. Trudno jest ująć w cyferkach nieograniczoną liczbę. Opłacający licencję Dolby producenci sprzętu nie mają przez to stosownych wskazówek dla używania cyferek. Zagospodarowali je według własnych potrzeb. Zachowali w tym logikę z oznakowaniem 5.1, czyli pięciu wyjść dla kanałów indywidualnych i jednego wspólnego.

Ray Dolby zmarł 12 września 2013 i wiele wskazuje, że przez to zabrakło jego geniuszu, żeby oferta Atmos. została doszlifowana. Zaprezetowana była koncepcja dla kin, która najprawdopodobniej nie została już później dostatecznie dopracowana na potrzeby domowe. Zabrakło tego, co dobrze sprawdzało się przez lata i czego początki były z Bing Crosby, by zagospadarować zdobycze technologiczne z magnetofonami upadłej III Rzeszy. Pierwszym własnym sukcesem było Dolby A, czyli rozwiązanie dla profesjonalnego zastosowania z magnetofonami w studiach nagrań. Z tego zrodziło się mniej skomplikowane Dolby B dla powszechnego użytku w magnetofonach kasetowych. To przyczyniło się do globalnego rozwoju technologicznego z kasetami magnetofonowymi i dalej, że pojawiło się bardziej zaawansowane Dolby C. 

 

Rozwój technologi cyfrowych spowodował, że koncepcja z Dolby HX nie znalazła szerokiego zastosowania, ale jest imponującym przykładem umiejętności zanalizowania problemu i stworzenia prostego sposobu jego skorygowania. Interesującym krokiem było przy tym nawiązanie współpracy z duńskim B&O, która zaaowocowała w Dolby HX Pro. Teraz być może nie ma nawet świadomości w firmie, jak ważne były początki z Dolby Surround, które pozwoliły wyzwolnić się z mitu kwadrofonicznego, gdzie zalecano 4 takie same głośniki i ustawienie ich w rogach pokoju. Takie zalecenie nie jest absolutnie przyjazne dla odtwarzania dźwięku w domu, a było szeroko powtarzane w sklepach i publikowanych w mediach testach sprzętu.

Imponujące zrozumienie problematyki dźwięku przestrzennego spowodoła była najprawdopodobniej przez chęć pozostania z Dolby B w biznesie. Genialność tego jest w prostocie rozwiązania i zastosowaniu istniejących już możliwości, które są powszechnie dostępne w bardzo przystępnej cenie. Na tą modyfikację stać było każde kino na świecie, a tam pozyskanie certyfikatu Dolby stawało się po prostu świetną reklamą. To rozwiązanie było także bardzo korzystne dla producentów filmów i opłata licencyjna stawała się dla nich czystym zyskiem. Z takim zapleczem dochodów nie było trudności na rzetelną pracę z rozwojem na potrzeby użytku w domach, który bazował na fali trendu z wypożyczaniem kaset wideo. Kolejnym krokiem było wprowadzenie lepszych możliwości dla precyzyjnego odtwarzania niskich tonów i pojawienie się A/52 zwanego Dolby Digital. 

Subwoofer był już zaprezetowany podczas Consumer Electronics Show jesienią 1978 roku. Szwedzki konstruktor Karl-Erik Stahl przedstawił rewelacyjną koncepcję, w której było szereg innowacyjnych rozwiązań. Nikt nie zwrócił jednak szczególnie uwagi, że może to być istotne dla przestrzennego odtwarzania muzyki i wyzwolenia od wzmacniania przez podłogę i 2 ściany niskich tonów generowanych z 4 głośników stojących w katąch. Dopiero Ray Dolby stworzył standard z subwooferem i teraz sprzedawane są ich miljony. Takich ruchów nie ma z Atmos, bo największa koncentracja jest chyba na liczeniu wpływów z pobieranych opłat licencyjnych.

Na wydajniejszy rozwój sprzętu dla przestrzenego odtwarzania dźwięku pozwoli format Eclipsa Audio, który zaprezentowany został na początku 2025 podczas Consumer Electronics Show. Prace z Eclipsa Audio ruszyły jako Immersive Audio Model and Format w ramach skupiającego elitę globalnego biznesu Alliance for Open Media. Nowy format wolny jest od licencji, ale potrzebna jest oczywiście jego koordynacja, by był użyteczny i nie stał się tylko platformą dla mniej lub bardziej szalonych koncepcji.

Certyfikat Roon Ready  może być narzędziem dla szerszego wykorzystania zalet dźwięku 3D, chociaż aktualnie nie ma jeszcze w nim żadnych takich funkcji. Ich stworzenie zapewni dynamiczny rozwój. Właścicielem Roon jest teraz Samsung, który może chcieć zarobić na sprzedaży swojego procesora, tak jak kiedyś Dolby. Ma jednak tak wiele zapewniających zyski wątków biznesowych, że nie potrzebuje monopolizować rynku realtywnie niewiele kosztującym procesorem. Wiecej może zarobić przy różnorodności, której Dolby Labs się obawia, by nie stracić źródełka z wpływami licencyjnymi. Wspomniany wyżej w tekście Marantz ma nawiązaną już dużo wcześniej współpacę z Roon.

 

Ciekawe mogą być rozwiązania na bazie technologii zastosowanej w głośniku, o którym producent podaje: SC-CX700 jest wyposażony w układ JENO Engine, precyzyjny, w pełni cyfrowy wzmacniacz Technics. Rozwiązuje problemy związane z przetwarzaniem cyfrowym, takie jak pogorszenie precyzyjnego pomiaru czasu spowodowane drganiami, i minimalizuje degradację jakości dźwięku podczas konwersji sygnałów wielobitowych na 1-bitowe sygnały PWM. Wykorzystanie układu JENO Engine w każdym głośniku redukuje również zakłócenia w transmisji sygnału audio między lewym i prawym głośnikiem, zapewniając dopasowanie charakterystyki jakości dźwięku głośników w celu uzyskania wysokiej jakości reprodukcji stereo. Szerzej na ten temat jest we wpisie  Aktywne przetwarzanie elektroakustyczne w nowoczesnym rozdaniu z Japonii w Technics SC-CX700. Ten producent ma także nawiązaną już wcześnie współpracę z Roon.

Na rynku jest wiele zaawansownych soundbarów i w nich są bardzo ciekawe rozwiązania. 10 lat temu Yamaha przedstawiła rozwiązanie z 44 przetwornikami elektrakustycznymi i kadży jest wysterowany przez własny wzmacniacz. Ma to dla dźwięku przestrzennego oznakowanie 7.1.2. Kolejnym krokiem może być, że każdy przetwornik będzie sterowany własnym DSP. Kalibracja zestawu z takim rozwiązanie będzie mogła być jeszcze bardziej precyzyjna. Podobnie będzie z dopasowniem teoretycznie niezliczonej liczby kanałów do fizycznie dostępnych w danym zestawie. Ułatwi to również wystawienie głośników z rogu pokoju, by zapewnić im bardziej przyjazne warunki akustyczne dla odtwarzania muzyki. Yamaha również od dawna już współpracuje z Roon.

Soundbar ma swoje ograniczenia i w domu przestrzenne odtwarzanie muzyki najbardziej praktyczne jest z widoczną powyżej ustawieniem 3/0/1+LFE (4.1), które jest dostępne w konfiguracji programu PotPlayer. Jest bardzo wiele możliwości rozwiązań z przednimi glośnikami, a na tył praktyczne jest połączenie bezprzwodowe. To nawiązuje do praktycznego zmysłu, który miał Ray Dolby i wprowadził w konstrukcji analogowej z dźwiękiem przestrzennym redukcję szumów. Natomiast przekierowanie LFE jest nawiązaniem do wprowadzenia przez niego subwoofera dla surround. To jest także zawarte w Atmos, ale bardziej powszechne w domach stanie się dopiero z Eclipsa Audio.  

Rysunek Per Oskar Dahlberg

Benjamin's Psychoacoustic Lab testuje oraz wdraża na bieżąco możliwości optymalnego odtwarzania muzyki z nowymi rozwiązaniami technologicznymi, a w szczególności z wykorzystaniem potencjału obliczeniowego i otwartej struktury PC. 

 
 Wieleojęzyczny profil PC4uMusic na Facebook>>>