Akustyka pomieszczenia i optymalne rozmieszczenie przetwarzania elektroakustycznego w mieszkaniu nie tylko dla nagrania Pink Floyd

Na zdjęciu powyżej widać głośniki Beveridge i ich kostruktora siedzącego z płytą w rękach. Jest dzięki temu całkowita pewność, że umiejścowienie głośników nie jest przypadkowe. Podobnie ustawione zostały w sztokholmskim salonie stworzonym we współpracy z ich dystrybutorem na Skandynawię. Stały w bardzo przestronnym pokoju, który już w czasie budowy został dobrze wytłumiony. Był w starym 5 piętrowym budyku z ciegieł i nikt z sąsiadów nie miał najmnieszych powodów do narzekania, chociaż muzyka bywała odtwarzana z dużą mocą także w środku nocy. Potencjalni klienci zamawiali czas na prezentację w ciągu dnia, ale późno wieczorem były pywatne testy odpowidzialnego za salon i czasami kończyły się dopiero o świcie. Taki indywidualny test był np z kwadofonicznym nagraniem, o którym wspomniane zostało we wpsie pt 9 wersja FFmpeg podpowiada, co czas przyniesie dla poprawy precyzji przestrzennego odtwarzania muzyki. Na tą okazję w pokoju stały 4 głośniki po bokach. Nie stały więc, jak zalecano dla kwadrofonii z przodu i tyłu, czyli po rogach.

Odtwarzana była kwadrofoniczna płyta The Dark Side of the Moon brytyjskiej grupy rockowej Pink Floyd. W nagraniu jest wiele oryginalnych pomysłów, które ciekawie zaprezentowały się kwadrofonicznie. Są zsynchronizowane dźwięki bijących zegarów, nagrane i zmiksowane przez Alana Parsonsa. Skorzystano również z dźwięków pozamuzycznych. Dźwięk otwierających się kas sklepowych i przesypujących monet (bodaj najdłuższy loop zrealizowany w tradycyjnej technice) zgrany jest z otwierającym utworem „Money” riffem granym na gitarze basowej. Zaproszono do współpracy różnych artystów. Parsons, który otrzymał 11 nominacji do nagród Grammy za inżynierię dźwięku i produkcję nie był do końca zadowolony z płyty kwadrofonicznej, ale zmienił by zdanie, gdyby usłyszał, co udało się odtworzyć w sztokholmskim salonie. 

31 marca 2003 roku pojawił się na SACD remiks 5.1. Wykonał go James Guthrie i najprawdopodobniej trzymał się bardzo ściśle standardu 5.1. To nagranie może bardzo ciekawie zabrzmieć z 4 Beverdige postawionymi na krzyż, czyli każdy po środku ściany. Trudno jest tylko znależć do tego odpowiedni dekoder. Można stworzyć taki na bazie PC, lecz teraz brakuje wspomnianego powyżej w tekście salonu w Sztokholmie. Skonfigurowanie PC nie jest znaczącym kosztem, ale zakup głośników Beverdige już tak, a nie ma możliwości jakiegoś przetestowania tego przez konstruktora, bo ten nie żyje. 

 

Z okazji 50 lecia wydania płyty pojawiła się wersja na Bluray z remiksem w formacie Dolby Atmos. Nagranie ofeowane jest z wysoką jakością 24bit/96kHz, a w wersji stereofonicznje nawet z 2 razy większym próbkowaniem 192. Teoretycznie remiks till Atmos szeroko otwiera możliwości dla odtwarzania nagrania zapisanego z 5.1. Wikipedia podaje: Oprócz odtwarzania standardowych ścieżek dźwięku przestrzennego 5.1 lub 7.1 (za pomocą tablic konwersji), system generuje dla każdego głośnika unikalną ścieżkę dźwiękową, co umożliwia zastosowanie wielu nowych przednich, bocznych, a nawet umieszczonych na suficie kanałów wertykalnych dla dokładnego pozycjonowania wybranych dźwięków. W praktyce Atmos nie został chyba dostatecznie dopracowany dla domowego odsłuchu, bo zmarł jego twórca. Temat poruszony jest szerzej we wpisie pt Eclipsa Audio is a more effective successor to the brilliant inventor and businessman Ray Dolby.

Niemniej ciekawe odtwarzanie może zapewnić Marantz AV 10 nazwany Reference 15.4 Channel Balanced Processor. Pojawia się w jego opisach także określenie 9.4.6. Powtarzająca się czwórka dotyczy wyjść dla subwoofera. W Warszawie podczas Audio Video Show 2025 użyty został dla prezentacji 7.4.4. z między innymi remiksem Atmos wydanym na Blu-ray z innego 50 letniego nagrania. Oznacza to, że AV10 użyty może być w różnych konfiguracjach. Teoretycznie również z 4 Beverdige ustawionymi "na krzyż" oraz ze wsparciem subwoofera. Z marką Marantz oferowano najbardziej zaawansowane wzmacniacze kwadrofoniczne i być może teraz odpowiednio jest to uwzględnione w ich cyfrowej ofercie dla dźwięku przestrzennego. 

Osobne wyjścia w AV 10 dla 4 subwooferów podpowiadają, że zwrócono uwagę na przekłamania występujące z analogową kwadrofonią. Pozwalają na zsynchronizowanie subwooferów, by pracowały jak z tego samego miejsca, chociaż są od siebie odalone. W W-wie użyto podczas prezentacji 4 subwoofery, które stały blisko siebie, a w domach bywają rozrzucone. Zaprezentowane były z remiksem Milesa Showella zrobionym w legendarnym studiu Abbey Road z okazji 50 lecia nagrania, w którym istotny udział miał Phil Collins - zdobywca Oscara, dwóch Złotych Globów i ośmiu nagród Grammy^.

W sztokholmskim salonie z głośnikami Beverdige odtwarzane było stereofoniczne nagranie, którego producentem był Collins. Wikipedia w j. ang .podaje:  Produced by Phil Collins with Hugh Padgham, the album featured a harder-edged and more rock-oriented sound than the music she had previously recorded with ABBA and it included Collins' distinctive gated reverb drum sound. The record was met with a positive reception by both critics and the public, with sales in excess of 1.5 million copies, making it the best-selling solo record of any of the ABBA members to date. Prezentacja z tym nagraniem dwukrotnie zakończyła się zakupem tych głośników, co było sporą inwestycją, ale motywacja była niemniejsza. Pozwalały usłyszeć więcje niż inni z albumu Something’s Going On, który Anni-Frid Lyngstad (Frida) nagrała po zakończonej współpracy zespołu ABBA.

Na YouTube dostępne są nagrania The Dark Side of the Moon w formacie SQ i ze stacjonarnym PC można samemu poeksperymentować z PotPlayerem dla odtwarzania z 4 głośnikami postawionymi pośrodku ścian pokoju i subwooferem pod tym z przodu. Wystarczy skopiować sobie link do nagrania z pierwszą stoną płyty lub drugą i w PotPlayer wcisnąć ctr+U, żeby pojawiło się okno dialogowe dla wklejenia adresu YouTube. Rolę dekodera spełni ustawienie w PotPlayer miksera dla rozszerzenie stereo na centalny i surround. Filtr dla LFE, by precyzyjniej odtwarzać niskie tony dobrze się sprawdza w większości mieszkań przy ustawiniu 180 Hz., czyli przekierowaniu tylko w jedno miejsce fal dżwiękowych o dlugości powyżej 1,9 metra.

  

Słownik hi-fi podaje o SQ: Cztery kanały audio są nagrywane w dwóch kanałach płyty drobnorowkowej (LP). Cztery kanały składowe są dodawane lub odejmowane z odpowiednim poziomem i przesunięciem fazowym. Kanał lewy-suma jest złożony ze składowych: kanał lewy-przód i oba kanały tylne. Kanał prawy-suma jest złożony ze składowych: kanał prawy-przód i oba kanały tylne.

Lsuma = Lfront - j 0,707 Ltył + j 0,707 Ptył
Psuma = Pfront + j 0,707 Ptył - j 0,707 Ltył 
Przy odtwarzaniu kanały są dekodowane według następujących wzorów:
L_front = L_suma
P_front = P_suma
L_tył = j 0,707 L_suma - 0,707 P_suma
P_tył = - j 0,707 P_suma + 0,707 L_suma
gdzie +j oznacza przesunięcie fazy o +90^o a -j oznacza przesunięcie fazy o -90^o.

Cyfrowe dekodowanie nagrań kwadrofonicznych można wykonać bardziej precyzyjne niż analogowo. Pasjonaci mogą oczywiście zbudowanć sobie dość łatwo analogowy dekoder Stereo Quadrophonic tylko z tranzystorami, jak na schemacie powyżej. Natomiast w sprzęcie audio częściej oferowana była pokazana poniżej konstrukcja oparta na układzie scalonym, z którym samodzielne zbudowanie dekodera było jeszcze łatwiejsze, ale teraz jego zakup może być już trudniejszy. Wikipedia wyjaśnia tu również: Of Pink Floyd's The Dark Side of the Moon, engineer Alan Parsons recalled: "It was certainly the band's intention, when we recorded the album, to mix in quad. All the effects on 'Money' and other tracks were recorded on four-track, so they could be heard in true quad on the final record… But by the time the mix stage was upon us, quad hadn't really taken off as a medium in the way it was expected to, so it was a little bit of an anticlimax. Then, as we know, the whole thing died a death". 

 

Niemnje w polskim tekście z 19 kwietnia 2016, gdzie została opublikowana widoczna powyżej ilustracja z podpisem "MU-4 - dekoder SQ skonstruowany przez Jacka Siwińskiego z firmy MUARAH" można także przeczytać: W obiegu znajduje się ogromna ilość płyt wydanych w wersji czterokanałowej, zachowanych w doskonałym stanie, które zawierają materiał różniący się od tradycyjnych stereofonicznych wersji. Ich właściciele często nawet nie zdają sobie sprawy, że na tych krążkach drzemią nieznane dotąd słuchaczowi dźwięki, które da się usłyszeć dopiero po odkodowaniu.

Rysunek Per Oskar Dahlberg

Benjamin's Psychoacoustic Lab testuje oraz wdraża na bieżąco możliwości optymalnego odtwarzania muzyki z nowymi rozwiązaniami technologicznymi, a w szczególności z wykorzystaniem potencjału obliczeniowego i otwartej struktury PC. 

 
 Wieleojęzyczny profil PC4uMusic na Facebook>>>