Funkcja loudness w domowym wzmacniaczu i izofona podpowiada czemu optymalne odtwrzanie muzyki nie jest proste

 

Na temat widocznego powyżej wykresu z krzywymi w renomowany serwisie High Fidelt napisano: W 1933 roku w Laboratoriach Bella, pod kierownictwem inżynierów Harvey’a C. Fletchera i Wildena A. Munsona przeprowadzono badania nad subiektywną głośnością dźwięków. W październikowym wydaniu „Journal of the Acoustical Society of America” opublikowali pracę, w której ukazywali, jak nasze odczuwanie głośności zmienia się wraz częstotliwością. Te badania były później kilkukrotnie precyzowane, przede wszystkim w 1956 roku przez Robinsona i Dadsona, jednak do dziś pozostają w mocy. Współcześnie mówi się o nich EQUAL-LOUDNESS CONTOURS, a w języku polskim to ‘izofona’ lub ‘krzywa izofoniczna’. 

  

Ta informacja pojawiła się we wstępniaku w no 199 z 1 listopada 2020, który Wojciech Pacuła rozpoczął: NIE WIEM, CZY ZWRÓCILIŚCIE PAŃSTWO UWAGĘ na to, że dana płyta raz gra lepiej, raz gorzej – w jedne dni słuchamy jej z przyjemnością, a w inne coś nas w niej uwiera, nie pozwala się nią cieszyć. Ja tak mam i zakładam, że nie jestem w tym sam. Trudno jest skomentować to subiektywne wrażenie, które podane jest przy istotnym temacie zatytuowanym JAK GŁOŚNO?

Krzywa wygląda nieco inaczej w słowniku hi-fi, gdzie jest informacja: Przedstawione na wykresie krzywe pokazują jaka powinna być wartość poziomu dźwięku, by tony o różnej częstotliwości były słyszane z jednakową głośnością. Najniżej przebiegająca krzywa wyznacza dolną granicę słyszenia, czyli próg słyszalności. Jak widać na wykresie głośność postrzegana subiektywnie nie jest wprost proporcjonalna do poziomu ciśnienia dźwięku. Ucho ludzkie jest czulsze przy pewnych częstotliwościach, a mniej czułe przy innych. Różnice w subiektywnej percepcji głośności oprócz tego zależą jeszcze dodatkowo od poziomu dźwięku. 

Oba wykresy pokazują to samo, ale w drugim słabiej widać sedno sprawy do poruszenia w niniejszym wpisie. Niezależnie od tego na który wykres spojrzymy, to faktem pozostaje, że słuch ludzki jest najbardziej wrażliwy w paśmie, gdzie w głośnikach hi-fi stosuje się rozdział sygnału dla elekreoakustycznego przetwornika wysokich tonów. Robione jest to w zwrotnicach. Wprowadzane są przy okazji jeszcze korekty, by zapawnić krzywą, która przy pomiarze akustycznym z mikrofonem stojącym w odległosci 1 metra będzie przy mocy sygnału 1 Wat jak najbardziej prosta. 

 

Wykres powyżej pokazuje przykład pomiaru jedynie z przetwornikiem wysokotonowym. Na tej podstawie kostruktor uzna, że idealnie pasuje ustawienie zwrotnicy na 1,5 kHz. To znaczy tam, gdzie jednocześnie zaczynają się największe wariacjie z wrażliwością słuchu ludzkiego. Nie trzeba być ekspertem,by zrozumieć, że muszą się wówczas pojawić najróżniejsze wachania.  

 

Tekst w edycji